Đọc hiểu văn bản: bài thơ Mẹ của Trần Khắc Tám | Đề đọc hiểu thi vào 10 THPT Trần Bình Trọng

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do

Những hình ảnh thể hiện sự vất vả của mẹ:

– “Mẹ xuôi ngược chợ trên rồi chợ dưới”

– “Buôn bán quanh năm một gánh trầu”

– “Mẹ bán trầu mà ăn trầu héo”

– “Quả cau con bổ sáu để dành”Những hình ảnh trên thể hiện sự tần tảo, nhọc nhằn, chắt chiu vì con của người mẹ trong cuộc sống mưu sinh đầy gian khó.

 Biện pháp tu từ được sử dụng: So sánh

– “Con như mầm non vô tư lớn” → so sánh con với hình ảnh mầm non thể hiện sự ngây thơ, vô tư, được che chở và nuôi dưỡng.

– “Mẹ như cây năm tháng cứ già đi” → so sánh mẹ như một cái cây già nua theo năm tháng, tượng trưng cho sự hi sinh âm thầm và sự hao mòn dần theo thời gian.

So sánh tương phản giữa “con như mầm non” và “mẹ như cây” đã gợi lên hình ảnh rõ nét về sự hi sinh của mẹ trong hành trình nuôi con khôn lớn. Trong khi con lớn lên từng ngày trong sự vô tư, hồn nhiên, thì mẹ lại lặng lẽ già đi trong năm tháng. Hình ảnh thơ mộc mạc mà đầy xúc động, gợi nên nỗi xót xa và lòng biết ơn sâu sắc đối với công lao trời biển của người mẹ.

Bài thơ là một bản hòa tấu đầy cảm xúc của nỗi nhớ, lòng biết ơn và sự tiếc nuối. Người con giờ đây đã lớn, nhưng khi nghĩ lại tuổi thơ lại ngập tràn xót xa vì sự vô tư của mình năm xưa. Trong lời thơ là sự thổn thức của một trái tim chưa kịp thấu hiểu hết những hi sinh của mẹ, là những giọt nước mắt muộn màng cho một bóng dáng “nhẹ nhàng như chiếc lá” đã đi xa mãi mãi. Đó là tình cảm rất thật, rất đời mà ai trong chúng ta cũng từng mang theo trong tim mình.

“Mẹ” không chỉ là một bài thơ, mà còn là một tiếng chuông thức tỉnh trái tim. Mỗi hình ảnh, mỗi câu thơ đều khiến người đọc lặng lại, để suy ngẫm và biết trân quý hơn người mẹ của mình – người phụ nữ đã lặng lẽ hi sinh cả cuộc đời để vun vén cho hạnh phúc con thơ. Bài học sâu sắc nhất chính là: hãy yêu thương và báo hiếu khi mẹ còn bên mình. Bởi một mai, “nhẹ nhàng như chiếc lá”, mẹ sẽ rời khỏi thế gian, và khi ấy, mọi sự nuối tiếc đều trở nên vô nghĩa.

“Giờ hễ gặp trầu cau là ngỡ thấy
Mẹ vẫn cười hồn hậu trước mắt con…”

Bài thơ kết lại bằng một hình ảnh nhẹ nhàng mà ám ảnh. Mẹ dù không còn, nhưng trong tim con, mẹ vẫn hiện diện – trong từng quả trầu, từng miếng cau, từng ký ức không thể nào quên. Và đó cũng chính là điều kỳ diệu nhất của tình mẫu tử: mẹ ra đi, nhưng tình yêu mẹ để lại thì bất tử trong lòng con.