Đề Đọc hiểu văn bản: truyện Bông hoa nước nằm trong bộ Đề Thi vào 10 trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.
Đọc truyện Bông hoa nước của Nguyễn Quang Thiều và thực hiện các yêu cầu
BÔNG HOA NƯỚC
Chuyên chìm vào giấc ngủ. […] Một cơn mơ dịu dàng và náo nức đến với nó. Bà nó hiện về trong khu vườn nhà xào xạc tiếng lá. Bà mỉm cười với nó và thầm thì: “Có một loài hoa kỳ diệu nở trong lòng nước. Ai hái được bông hoa đó sẽ trở thành người đẹp nhất và thông minh nhất”. Chuyên níu áo bà hỏi: “Ai sẽ hái được hở bà?”. Bà nói: “Người nào dũng cảm vì người khác sẽ hái được”. Nó hỏi: “Thế cháu có là người dũng cảm không?”. Bà nó gật đầu: “Bà tin cháu là người dũng cảm”. Trong giấc mơ, Chuyên nhìn thấy từ dưới lòng nước của đầm làng tỏa sáng. Đấy là ánh sáng của bông hoa nước. Nó chạy đến bờ đầm và từ từ lội xuống nước. Càng đến giữa bờ đầm ánh sáng từ dưới lòng nước càng tỏa lên rực rỡ. Chuyên sung sướng. Nó đưa tay xuống nước về phía ánh sáng phát ra. Bỗng từ trên bờ tiếng mẹ nó gọi nó gấp gáp: “Chuyên ơi! Chuyên ơi! Chuyên ơi!”.
Chuyên giật mình tỉnh giấc.
– Chuyên ơi! Chuyên!
Từ trên giường, tiếng mẹ nó gọi. Nó tỉnh ngủ hẳn.
– Mẹ gọi con à?
– Dậy đi, mẹ đau quá, dậy giúp mẹ.
Chuyên vội vàng ngồi dậy. Nó tụt khỏi giường và đến bên giường mẹ.
– Mẹ làm sao thế mẹ? Chuyên lo lắng hỏi?
– Có lẽ mẹ sắp sinh em bé – Mẹ nói và thở nặng nhọc – con lấy quần áo và áo mưa cho mẹ. Đi đâu? Chuyên hoảng hốt.
– Mẹ phải đến trạm xá. Con giúp mẹ đi.
Chuyên hấp tấp chuẩn bị quần áo và áo mưa cho mẹ. Mẹ gượng ngồi dậy khoác áo mưa và nói:
– Con dưa mẹ đi!
– Vâng!
Chuyên trả lời mà người nó run bần bật vì sợ hãi. Bên ngoài, gió như một cái roi khổng lồ đang quất nát cây cối. Khi hai mẹ con Chuyên vừa bước đến cửa thì mẹ kêu lên và quỳ xuống. Chuyên hoảng hốt ôm lấy mẹ
– Mẹ ơi! Mẹ làm sao thế?
– Mẹ… mẹ đau quá! – Mẹ hổn hển – Con ơi…
– Mẹ! – Chuyên khi kêu lên. Nó vừa sợ vừa thương mẹ. Mẹ cố đứng lên. Nhưng mẹ như không thể nào bước đi được. Mẹ ôm bụng và thở, mồ hôi tứa đầy trên trán.
– Mẹ không thể đi được… con ạ.
– Làm thế nào bây giờ hở mẹ? […]
– Mẹ không thể đến trạm xá được. Giọng mẹ yếu ớt, đứt quãng. Con phải đến trạm xá gọi bà Quy đến đỡ cho mẹ…
Nghe mẹ nói vậy, Chuyên run lên. Nó không thể nào đến đỏ được. Nó chỉ là cô bé gái chín tuổi. Làm sao nó dám đi một đoạn đường gần một ki-lô-mét trong đêm bão lớn như thế này. Không có ai giúp nó lúc này. Nhà nó ở cách làng quá xa. Bố nó thầu khu đất này để làm lò gạch. Tháng này bắt đầu tháng mưa bão, bổ Chuyển không làm gạch, mà ra thị xã làm thuê. Chuyên ngồi bên mép giường hoang mang. Đôi mắt nó mở to hoảng sợ.
– Mẹ chết mất con ơi – Mẹ kêu lên và vật văn trên giường – Con đi đi, đi gọi bà Quy… Nghe đến đó, Chuyên òa khóc. Nó khóc vì sợ hãi, vì lo sợ mẹ nó và vì bất lực. – Con đi đi. Đừng sợ – Mẹ Chuyên gượng ngồi dậy – Con mặc áo mưa vào. Nào đi đi, con. Chuyên vẫn ngồi bất động và nức nở. Cơn đau sinh nở làm mặt mẹ bạc trắng và méo
mó. Tóc mẹ rũ rượi.
– Mẹ sắp sinh bé. Nếu không có bà đỡ em con… em con… chết mất, Chuyên ơi!
Chuyên nín. Nó bàng hoàng nhìn mẹ. Bao tháng ngày rồi, nó mong đợi ngày em nó ra đời. Nó ao ước một đứa em. “Em con… chết mất”. Câu nói đó của mẹ làm nó chợt trở nên cứng rắn
– Con sẽ đi. Con đi ngay.
Chuyên nói và hấp tấp đứng dậy. Nó khoác áo mưa và đội chiếc mũ lá của bố nó.
– Hãy giúp mẹ… dừng sợ… con nhé!
Chuyên bậm môi, gật đầu. Nó bước ra cửa. Gió ùa vào như xô ngã nó. Ngọn đèn phụt tắt
-Mẹ!
Chuyên kêu lên. Nó nhắm mắt lại. Chỉ chốc lát, mưa đã hắt ướt đẫm chiếc áo mưa của nó. – Đi đi con – Giọng mẹ nó từ bóng tối vọng ra – Đừng sợ. Hãy vì em bé của con.
Nó bước ào ra sân. Gió như nhấc bổng nó lên. Cây cối gào thét trong vườn. Khi bước lên trên mặt đê, nó như ngạt đi vì gió. Nếu không có chớp, nó không thể nhìn thấy mặt đê. Cả thế gian mênh mông tối đen và mưa gió gào rú như chỉ có một mình nó. Một mình đứa bé gái chín tuổi nhỏ nhoi, bấm chân, chuệch choạng bước. Đã mấy lần nó định quay ngoặt chạy và về nhà. Những lúc đó, hình ảnh mẹ nó và gương mặt nhợt nhạt, méo mó giọng nói hổn hển “Em con… chết mất” lại hiện về.
Chuyên đã đến trạm xá lúc nào mà nó cũng không biết. Khi chớp lóe lên thì nó nhận ra trạm xá xã đã ở trước mặt. Nó sướng đến lạnh người. Nó quáng quàng chạy vào sân trạm xá. Khu nhà chìm trong mưa.
[…] Đến gần trưa thì bố nó về. Khi bố vừa xuất hiện ở cửa thì nó kêu lên “Bố! Mẹ sinh em bé rồi” và ngất đi. Nó đã quá mệt mỏi và sợ hãi.
Và giấc mơ đêm qua lại trở về với nó. Nó từ từ đưa tay vào lòng nước. Nơi đang tỏa ra một thứ ánh sáng diệu kỳ. Những ngón tay bé bỏng của nó chạm vào bông hoa nước. Nó ngắt bông hoa và bước đi. Nắng ngập tràn quanh nó. Và cứ sau mỗi bước đi, nó lại đẹp thêm lộng lẫy. Nó đã trở thành người đẹp nhất và thông minh nhất.
(Nguyễn Quang Thiều, Tuyển tập, NXB Văn học, 1917)
Câu 1: Truyện có những nhân vật nào? Ai là nhân vật chính? Ai là nhân vật phụ nhưng có vai trò quan trọng trong sự phát triển của cốt truyện?
Truyện có các nhân vật: Chuyên, mẹ của Chuyên, bà (trong giấc mơ), bố Chuyên, bà Quy.
Nhân vật chính: Chuyên – một cô bé 9 tuổi, trung tâm của truyện, là người trực tiếp trải nghiệm, hành động và trưởng thành.
Nhân vật phụ có vai trò quan trọng: mẹ của Chuyên – người tạo nên tình huống kịch tính, là động lực khiến Chuyên vượt qua sợ hãi để hành động dũng cảm.
Câu 2: Tóm tắt văn bản trên bằng một đoạn văn khoảng 6 – 8 câu.
Câu 3: Xác định ngôi kể và nêu tác dụng của ngôi kể trong văn bản trên?
Ngôi kể: ngôi thứ ba.
Tác dụng: Ngôi kể thứ ba giúp tác giả khách quan miêu tả hành động và tâm lý nhân vật Chuyên, đồng thời dễ lồng ghép yếu tố kì ảo như giấc mơ. Qua đó, người đọc cảm nhận sâu sắc diễn biến nội tâm và sự trưởng thành của nhân vật
Câu 4: Xác định thành phần được mở rộng và mở rộng bằng cách trong câu văn dưới đây. Nêu tác dụng được mở rộng?
“Một mình đứa bé gái chín tuổi nhỏ nhoi, bấm chân, chuệch choạng bước.”
Thành phần được mở rộng: cụm danh từ “đứa bé gái chín tuổi nhỏ nhoi” được mở rộng bằng cụm tính từ “chín tuổi nhỏ nhoi”.
Cách mở rộng: thêm thành phần phụ giải thích – miêu tả bằng tính từ.
Tác dụng: Làm nổi bật sự nhỏ bé, đơn độc của nhân vật Chuyên giữa thiên nhiên bão tố, từ đó nhấn mạnh sự dũng cảm phi thường của em.
Câu 5: Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: trong câu: “Bên ngoài, gió như một cái roi khổng lồ đang quất nát cây cối”.
Biện pháp tu từ: so sánh.
Tác dụng: So sánh gió với “cái roi khổng lồ” khiến thiên nhiên trở nên hung dữ, khắc nghiệt. Qua đó, người đọc cảm nhận rõ hơn về thử thách mà nhân vật chính phải vượt qua, từ đó làm nổi bật lòng can đảm của em.
Câu 6: Nhân vật Chuyên được khắc họa trên những phương diện nào? Tìm những chi tiết cho các phương diện đó? Từ đó, em thấy Chuyên là người như thế nào?
Chuyên được khắc họa qua các phương diện:
– Ngoại hình: “đứa bé gái chín tuổi nhỏ nhoi”.
– Tâm lý: “run bần bật vì sợ”, “hoảng hốt”, “nức nở”, “hoang mang”, “mở to mắt sợ hãi”.
– Hành động: “con sẽ đi, con đi ngay”, “bước ào ra sân”, “bấm chân chuệch choạng bước”, “đã đến trạm xá lúc nào không biết”.
Qua đó, Chuyên là một cô bé tuy nhỏ tuổi nhưng giàu tình thương, dũng cảm, vượt qua bản thân để bảo vệ người mình yêu thương. Em là hình ảnh đẹp về sự trưởng thành trong tình huống thử thách.
Câu 7: Đề tài chính của văn bản trên là gì?
Đề tài chính: ca ngợi lòng dũng cảm và tình yêu thương của một em bé trong hoàn cảnh khó khăn. Qua đó cho thấy trẻ em cũng có thể làm nên điều kỳ diệu khi được thúc đẩy bởi tình cảm chân thành.
Câu 8: Chi tiết “bông hoa nước” trong văn bản trên có những ý nghĩa gì?
“Bông hoa nước” là hình ảnh mang tính biểu tượng:
– Tượng trưng cho phần thưởng xứng đáng dành cho người dũng cảm vì người khác.
– Là giấc mơ lý tưởng, cổ tích hóa hành trình trưởng thành.
– Biểu hiện cho vẻ đẹp nội tâm của Chuyên: chỉ khi dũng cảm, có tình yêu thương chân thành, con người mới thực sự “đẹp” và “thông minh” như hoa nước phát sáng dưới đáy đầm.
Câu 9: Qua văn bản trên, em rút ra cho mình những thông điệp gì?
Qua truyện ngắn “Bông hoa nước”, em rút ra những thông điệp sâu sắc:
– Tình yêu thương có thể giúp con người vượt qua mọi sợ hãi và giới hạn bản thân.
– Dũng cảm không phụ thuộc vào tuổi tác – người nhỏ nhất cũng có thể làm điều lớn lao khi đặt người khác lên trên bản thân mình.
– Những hành động âm thầm, giản dị đôi khi chính là sự anh hùng lớn nhất.
– Trong mỗi người đều có một “bông hoa nước” – chính là vẻ đẹp tâm hồn – sẽ nở rực rỡ nếu ta biết sống vì người khác.
