Đề Đọc hiểu văn bản Mắt biếc nằm trong bộ Đề Thi vào 10 trường THPT Nguyễn Trường Tộ. Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu: Mắt biếc (Nguyễn Nhật Ánh)
Hồi còn nhỏ, nhỏ xíu, tôi chưa có bạn gái. Suốt ngày chỉ chơi với…mẹ tôi và bà nội tôi. Mẹ tôi rất thương tôi nhưng vì mẹ sợ ba nên ít khi mẹ che chở được tôi trước những trận đòn của ba tôi. Bà tôi thì lại khác. Bà sinh ra ba nên ba phải sợ bà. Điều đó thật may mắn đối với tôi.
Hồi nhỏ tôi rất nghịch, ăn đòn khá thường xuyên. Điều đó buộc đầu óc non nớt của tôi phải tìm cách đối phó với những trận đòn trừng phạt của ba tôi. Mỗi lần phạm lỗi, hễ thấy ba tôi dợm rút cây roi mây ra khỏi vách là tôi vội vàng chạy sang nhà bà tôi. Bà tôi thường nằm trên cái sập gỗ lim đen bóng, bên dưới là những ngăn kéo đựng thuốc bắc của ông tôi. Bà nằm đó, miệng bỏm bẻm nhai trầu, tay phe phẩy chiếc quạt mo cau với một dáng điệu thong thả.
– Bà ơi, bà! – tôi chạy đến bên chiếc sập, hỏn hển kêu.
Bà tôi chỏi tay nhỏm dậy:
– Gì đó cháu?
– Ba đánh! – Tôi nói, miệng méo xệch.
– Cháu đừng lo! Lên đây nằm với bà!
Bà tôi dịu dàng trấn an tôi và đưa tay kéo tôi lên sập, đặt tôi nằm khuất sau lưng bà, phía sát tường. Xong, bà tôi xoay người lại, nằm quay mặt ra ngoài.
Lát sau, ba tôi bước qua, tay vung vẩy con roi dài, miệng hỏi:
– Mẹ có thấy thằng Ngạn chạy qua đây không?
– Không thấy.
Bà tôi thản nhiên đáp và tiếp tục nhai trầu. Tôi nằm sau lưng bà, tim thót lại vì lo âu. Tôi chỉ cảm thấy nhẹ nhõm khi nghe tiếng bước chân ba tôi xa dần. {….}.
Bà tôi không bao giờ từ chối yêu cầu của tôi. Bà vừa gãi lưng cho tôi vừa thủ thỉ kể chuyện cho tôi nghe. Những câu chuyện đời xưa của bà tôi nghe đã thuộc lòng… Tuy vậy, mỗi khi bà kể chuyện, tôi luôn luôn nằm nghe với cảm giác hứng thú hệt như lần đầu tiên, có lẽ do giọng kể dịu dàng và âu yếm của bà, bao giờ nó cũng toát ra một tình cảm trìu mến đặc biệt dành cho tôi khiến trái tim tôi run lên trong một nỗi xúc động hân hoan khó tả. Và tôi ngủ thiếp đi lúc nào không hay, với trái tim không ngừng thổn thức.
(Nguyễn Nhật Ánh. Mắt biếc, Nxb Trẻ, 2021)
Câu 1 (0,5 điểm). Nêu phương thức biểu đạt của đoạn trích trên?
Câu 2 (0,5 điểm). Nêu chủ đề của đoạn trích?
Câu 3 (1,0 điểm). Xác định ngôi kể, người kể trong đoạn trích? Theo em việc sử dụng ngôi kể và người kể đó có tác dụng như thế nào đối với việc thể hiện chủ đề của văn bản?
Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất, người kể là “tôi” – đứa cháu nhỏ (nhân vật Ngạn).
Tác dụng: Ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và giàu cảm xúc. Người đọc dễ dàng cảm nhận được tình yêu thương, sự biết ơn và những hồi ức thân thương của người cháu dành cho người bà, từ đó làm nổi bật chủ đề về tình bà cháu sâu sắc, đầy ấm áp trong tuổi thơ.
Câu 4 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong những câu văn sau:
“Tuy vậy, mỗi khi bà kể chuyện, tôi luôn luôn nằm nghe với cảm giác hứng thú hệt như lần đầu tiên, có lẽ do giọng kể dịu dàng và âu yếm của bà, bao giờ nó cũng toát ra một tình cảm trìu mến đặc biệt dành cho tôi khiến trái tim tôi run lên trong một nỗi xúc động hân hoan khó tả”.
Biện pháp tu từ: So sánh – “hứng thú hệt như lần đầu tiên”.
Tác dụng: Cách so sánh này nhấn mạnh cảm giác thích thú và xúc động không bao giờ phai nhạt của người cháu mỗi khi được nghe bà kể chuyện, dù đã thuộc lòng nội dung. Qua đó làm nổi bật tình cảm gắn bó sâu đậm, niềm yêu thương và sự trân trọng của người cháu đối với bà mình.
Câu 5 (1,0 điểm). Đọc đoạn trích, em có nhận xét gì về tình cảm của người bà dành cho cháu? (Trình bày bằng một đoạn văn khoảng 5 đến 7 dòng)
Qua đoạn trích, em cảm nhận được tình cảm của người bà dành cho cháu thật dịu dàng, sâu sắc và đầy bao dung. Bà luôn sẵn sàng chở che mỗi khi cháu bị ba đánh đòn, giấu cháu sau lưng và còn gãi lưng, kể chuyện ru cháu ngủ. Tình yêu của bà không cần nói ra, mà thể hiện qua từng hành động nhỏ, khiến người cháu luôn cảm thấy ấm áp và được yêu thương trọn vẹn. Đó là một tình cảm thiêng liêng, bền vững và khó quên trong tâm hồn mỗi người.
