Đề Đọc hiểu văn bản Bàn giao nằm trong bộ Đề Thi vào 10 trường THPT Nguyễn Văn Trỗi. Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
Bàn giao (Vũ Quần Phương)
Rồi ông sẽ bàn giao cho cháu
Bàn giao gió heo may
Bàn giao góc phố
Có mùi ngô nướng bay
Ông bàn giao tháng giêng hương bưởi
Cỏ mùa xuân xanh dưới chân giày
Bàn giao những mặt người đẫm nắng
Đẫm yêu thương trên trái đất này
Ông sẽ chẳng bàn giao những tháng ngày vất vả
Sương muối đêm bay lạnh mặt người
Đất rung chuyển, xóm làng loạn lạc
Ngọn đèn mờ, mưa bụi rơi
Ông chỉ bàn giao một chút buồn
Ngậm ngùi một chút, chút cô đơn
Câu thơ vững gót làm người ấy1
Ông cũng bàn giao cho cháu luôn.
(Theo Vũ Quần Phương2, Văn nghệ quân đội Xuân Giáp Ngọ 2014, tr.86)
Chú thích:
(1) Câu thơ Cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người.
(2) Vũ Quần Phương (sinh năm 1940) tên thật là Vũ Ngọc Chúc, quê cha ở Nam Định nhưng ông hầu như sinh sống và gắn bó cả đời với mảnh đất Hà Nội quê mẹ. Ông là một bác sĩ nhưng yêu thích văn chương, ông sáng tác thơ và viết phê bình văn học. Thơ ông giản dị, sâu sắc mà hóm hỉnh, khoa học, suy tưởng mà ăm ắp trữ tình.
Câu 1: Trong bài thơ, nhân vật người ông sẽ bàn giao cho cháu những thứ gì?
Câu 2: Trích dẫn câu thơ có cụm từ vững gót làm người mà người ông muốn bàn giao cho cháu.
Câu thơ có cụm từ “vững gót làm người” là: “Cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người.”
Câu 3: Ở khổ thơ thứ hai, có những thứ mà người ông chẳng bàn giao cho cháu. Theo em, vì sao người ông lại không muốn bàn giao cho cháu những thứ đó?
Người ông không muốn bàn giao cho cháu những tháng ngày vất vả, loạn lạc, buốt giá của quá khứ như “sương muối đêm bay”, “xóm làng loạn lạc”, “ngọn đèn mờ”… vì đó là những dấu tích đau thương, gian nan mà ông đã trải qua. Bằng tất cả tình yêu thương, ông mong muốn cháu được lớn lên trong hòa bình, hạnh phúc, tránh xa những khổ đau mà thế hệ đi trước từng chịu đựng. Đó là ước nguyện đầy nhân văn, thấm đượm tình thân và trách nhiệm truyền đời.
Câu 4: Hãy chỉ ra và phân tích biện pháp điệp ngữ được sử dụng trong bài thơ?
Biện pháp điệp ngữ “bàn giao” được sử dụng lặp đi lặp lại nhiều lần trong bài thơ, từ nhan đề cho đến các khổ thơ. Cách điệp này không chỉ tạo nhịp điệu liền mạch, giàu âm hưởng mà còn làm nổi bật nội dung chính của bài thơ: sự trao gửi yêu thương, kinh nghiệm sống từ thế hệ ông đến cháu. Đồng thời, việc lặp lại cụm từ “bàn giao” cũng như một lời dặn dò tha thiết, thể hiện sự chắt lọc, gìn giữ và gửi gắm đầy trách nhiệm, yêu thương của ông dành cho thế hệ tương lai.
Câu 5: Chúng ta hôm nay đã nhận bàn giao từ thế hệ cha ông đi trước rất nhiều điều quý giá, thiêng liêng. Theo em, chúng ta cần có thái độ gì trước những điều được bàn giao ấy?.
Trước những gì được bàn giao từ thế hệ đi trước, mỗi người trẻ hôm nay cần nuôi dưỡng lòng biết ơn sâu sắc đối với cha ông – những người đã âm thầm hi sinh để giữ gìn, gây dựng những giá trị đẹp cho đời sau. Chúng ta cần trân trọng và tự hào về những gì đang có, đồng thời phải có ý thức giữ gìn, phát huy những di sản ấy bằng hành động thiết thực: sống tử tế, cống hiến, sáng tạo, và không ngừng học tập để làm giàu thêm truyền thống. Đó không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cách thể hiện lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu gia đình một cách chân thành và sâu sắc nhất
