Đề Đọc hiểu văn bản “Giá từng thước đất” – Chính Hữu nằm trong bộ Đề Thi vào 10 trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu: Trích “Giá từng thước đất” – Chính Hữu
“Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội,
Ta mới hiểu thế nào là đồng đội.
Đồng đội ta
Là hớp nước uống chung
Nắm cơm bẻ nửa
Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa
Chia khắp anh em một mẩu tin nhà
Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp
Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.
Bạn ta đó
Ngã trên dây thép ba tầng
Một bàn tay chưa rời báng súng,
Chân lưng chừng nửa bước xung phong.
Ôi những con người mỗi khi nằm xuống
Vẫn nằm trong tư thế tiến công!”
(Trích “Giá từng thước đất” – Chính Hữu, NXB Vănhọc, Hà Nội, 1972)
Câu 1 (0,5 điểm). Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ gì?
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.
Câu 2 (0,5 điểm). Những hình ảnh ” Trưa nắng, chiều mưa, chiến hào chật hẹp, cái chết” đã gợi cho em liên tưởng đến điều gì trong cuộc sống chiến đấu của những người lính.
Những hình ảnh ấy gợi liên tưởng đến cuộc sống gian khổ, thiếu thốn, đầy hiểm nguy và đối mặt với cái chết của người lính trong chiến tranh. Tuy vậy, họ vẫn kiên cường, bền bỉ và sẵn sàng hy sinh để bảo vệ đất nước.
Câu 3 (1,0 điểm). Nghĩa của từ “đồng đội” trong bài thơ có gì giống và khác với nghĩa của từ “đồng chí” trong bài thơ “Đồng chí” của nhà thơ Chính Hữu?
Giống nhau: Cả “đồng đội” và “đồng chí” đều thể hiện mối quan hệ gắn bó sâu sắc giữa những người lính trong chiến đấu. Họ chia sẻ cùng lý tưởng, cùng gian khổ và cùng hy sinh vì Tổ quốc.
Khác nhau: “Đồng chí” trong bài thơ *Đồng chí* nhấn mạnh đến tình cảm giai cấp, lý tưởng chiến đấu và nguồn gốc chung của người lính. Trong khi đó, “đồng đội” ở đây nghiêng về sự sẻ chia cụ thể trong đời sống chiến đấu hằng ngày: chia cơm, sẻ áo, đứng cùng chiến hào, hy sinh cạnh nhau – mang màu sắc hiện thực rõ nét và cảm động hơn.
Câu 4 (1,0 điểm). Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ nói giảm nói tránh trong hai câu thơ:
Ôi những con người mỗi khi nằm xuống
Vẫn nằm trong tư thế tiến công!
Biện pháp tu từ: Nói giảm nói tránh – “nằm xuống” được dùng để thay thế cho từ “hy sinh” hay “chết”.
Tác dụng: Cách diễn đạt giảm nhẹ cảm giác đau thương nhưng lại tôn vinh khí phách anh hùng của người lính. Dù đã ngã xuống, họ vẫn giữ tư thế tiến công, thể hiện tinh thần chiến đấu bất khuất, bất tử và lý tưởng sống cao đẹp của người lính.
Câu 5 (1,0 điểm). Qua đoạn thơ, em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của người lính trong kháng chiến chống Pháp?
Qua đoạn thơ, em cảm nhận được nhiều vẻ đẹp của người lính trong kháng chiến chống Pháp: sự gắn bó keo sơn giữa đồng đội, luôn sẻ chia từng ngụm nước, bữa ăn, lá thư hay cả sinh mạng; tinh thần kiên cường, bất khuất dù trong hoàn cảnh gian khổ và cận kề cái chết; lý tưởng sống cao cả, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ từng thước đất của Tổ quốc. Đặc biệt, vẻ đẹp ấy còn được khắc họa bằng những hình ảnh đầy xúc động: người lính hy sinh nhưng vẫn giữ tư thế tiến công – đó là biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu quả cảm.
