Đề Đọc hiểu văn bản Cúc áo của mẹ nằm trong bộ Đề Thi vào 10 trường THPT Phạm Văn Đồng Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.
CÚC ÁO CỦA MẸ
(Nhất Băng (Trung Quốc)
Cậu còn nhớ sinh nhật 12 tuổi. Vừa sáng tinh mơ, đã nghe thấy mẹ nói: “Con trông đây là cái gì?”. Cậu mở to mắt, trước mặt là một chiếc áo mới, kiểu quân phục như cậu từng mơ ước, hai hàng cúc đồng, trên vai áo có ba vạch màu xanh, đó là mốt quần áo “thịnh hành” trong học sinh. Cậu bỗng mừng rơn, vội mặc áo quần. Cậu muốn đến lớp, ra oai với các bạn. Từ nhỏ đến lớn, cậu toàn mặc quần áo cũ của anh, vá chằng vá đụp nữa! Quả nhiên đúng như dự kiến, khi cậu bước vào lớp, ánh mắt của các bạn đều trố lên. Các bạn đều không ngờ được rằng, cậu bạn lúc nào cũng mặt mày lọ lem, đầu bù tóc rối bụi bặm cũng có lúc vẻ vang rạng rỡ như thế.
Cậu hoàn thành tiết học đầu tiên một cách vui vẻ, hởi lòng hởi dạ. Trong giờ giải lao, các bạn đều vây quanh cậu. Có bạn bỗng hỏi: “Ô hay! Tại sao khuy áo của bạn không giống của chúng mình nhỉ?”
Lúc ấy, cậu mới nhìn kỹ cúc áo của mình, quả thật không giống cúc áo của người khác, hai dãy thẳng đứng. Còn cúc áo của cậu lại nghiêng lệch, hai dãy xếp thành hình chữ “vê” (V).
Các bạn bỗng đều cười òa lên. Thì ra, chỗ đính khuy trên chiếc áo trắng của cậu là một miếng vải cũ màu vàng. Cậu cũng hiểu ra, chắc là mảnh vải mẹ mua không đủ may áo, đành phải lót bên trong bằng mảnh vải khác, sợ người khác nhìn thấy cúc áo đành phải đính sang bên cạnh. Và cũng để người khác không nhìn thấy, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ “vê” (V).
Biết rõ sự thực, các bạn lại giễu cợt, khiến cho lửa giận bốc lên ngùn ngụt trong lòng cậu. Buổi trưa về đến nhà, cậu cắt nát vụn chiếc áo mới của mình. Mẹ cậu lao đến trước mặt con, giơ cao tay, nhưng cuối cùng không giáng xuống. Cậu liếc nhìn, thấy nước mắt mẹ chảy quanh trong khóe mắt, vội quay đầu chạy biến…(…) Từ hôm ấy trở đi, mẹ làm việc ít nghỉ tay. Cậu tận mắt thấy mẹ gầy sọp đi, thấy mẹ nằm bẹp rồi ra đi mãi mãi… Cậu rất muốn nói một câu: “Con xin lỗi mẹ”, mà không còn cơ hội nữa. Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần.
Một hôm, cậu tham gia một cuộc trình diễn thời trang của nhà thiết kế bậc thầy. Có một người mẫu nam bước lên sàn diễn khiến mắt cậu bỗng căng lên, đầu óc kêu ong ong hỗn loạn. Bộ áo màu trắng với hai dãy khuy đồng hình chữ “vê” (V). Bên trong có phải là…? Cậu không làm chủ được mình, lao lên sàn diễn, lật ra xem tấm áo của người mẫu nam, lót bên trong tự nhiên cũng là một mảnh vải vàng! Cậu quỳ sụp trước mặt người mẫu nam, òa khóc thống khổ.
Sau khi nghe cậu kể hết câu chuyện, tất cả những người có mặt tại hội trường đều trầm ngâm suy nghĩ mãi. Cuối cùng, một nhà thiết kế bậc thầy nói: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!”.
(Vũ Phong Tạo dịch, Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 3/2011, tr.45-46)
Câu 1 (0,25 điểm): Xác định thể loại của văn bản trên?
Tự sự (truyện ngắn)
Câu 2 (0,25 điểm): Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Ngôi thứ ba
Câu 3 (0,25 điểm): Nhân vật chính trong truyện là ai?
Cậu bé (nhân vật “cậu”)
Câu 4 (0,25 điểm): Ý bị thiếu – giả định là: “Câu chuyện gợi cho em cảm xúc gì?”
Gợi cảm xúc xúc động, tiếc nuối và thấm thía về tình mẹ thiêng liêng, sự hy sinh lặng lẽ của mẹ.
Câu 5 (0,25 điểm): Nêu lí do khiến nhân vật “cậu” lại “quỳ sụp” trước mặt người mẫu và “òa khóc thống khổ” khi tham gia buổi trình diễn thời trang?
Vì bộ áo có hàng cúc hình chữ “V” gợi lại kỷ niệm đau thương và day dứt với người mẹ đã khuất. Cậu nhận ra sự khéo léo và tình yêu thương của mẹ từng bị cậu từ chối, phá bỏ. Nỗi ân hận dồn nén trong suốt thời gian dài khiến cậu không thể kìm nén cảm xúc, bật khóc vì thương mẹ và tiếc nuối.
Câu 6 (0,25 điểm): Vì sao tác giả đặt nhan đề cho văn bản là: “Cúc áo của mẹ”?
Bởi vì chiếc cúc áo là chi tiết xuyên suốt gắn liền với tình yêu thương thầm lặng, sự tảo tần, hi sinh và tài khéo của người mẹ. Đó là biểu tượng giản dị nhưng đầy cảm động của tình mẫu tử. Chiếc cúc áo trở thành nút thắt cảm xúc – gợi nên tất cả nỗi ân hận, thương tiếc và bài học quý giá về lòng hiếu thảo.
Câu 7 (0,5 điểm): Tác dụng của thành phần trạng ngữ in đậm trong câu văn:
“Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần.”
Câu 8 (0,25 điểm): Nhân vật “cậu” có thái độ như thế nào khi được mẹ tặng chiếc áo mới?
Câu 9 (1,0 điểm): Nêu ý nghĩa của chi tiết “chiếc áo có hàng cúc hình chữ “vê” (V)”?
Chi tiết “hàng cúc hình chữ V” mang nhiều lớp ý nghĩa sâu sắc:
– Thứ nhất, nó thể hiện sự tảo tần và khéo léo của người mẹ. Dù không đủ vải, mẹ vẫn cố gắng may áo đẹp nhất cho con, đính cúc khéo léo để giấu đi thiếu sót – thể hiện tình yêu thương âm thầm mà sáng tạo.
– Thứ hai, hình ảnh này là biểu tượng cho tình mẹ vô điều kiện, luôn âm thầm hi sinh vì con dù không được thấu hiểu hay đáp lại đúng lúc.
– Thứ ba, hàng cúc ấy là biểu tượng của nỗi ân hận muộn màng. Cậu từng chối bỏ chiếc áo, để rồi cả đời đau đáu vì không còn cơ hội nói lời xin lỗi mẹ.
Như vậy, chi tiết này tuy nhỏ bé nhưng kết tinh tình mẫu tử, trở thành nút thắt cảm xúc quan trọng, làm nên chiều sâu nhân văn và nghệ thuật của toàn bộ tác phẩm.
Câu 10 (1,0 điểm): Em có đồng tình với câu nói của nhân vật nhà thiết kế bậc thầy trong văn bản: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!” không? Vì sao?
Em hoàn toàn đồng tình với câu nói đó.
– Vì những người mẹ dù không được học nghệ thuật, vẫn là “nghệ sĩ” trong cách sống, cách yêu thương và chăm sóc con bằng cả trái tim.
– Mẹ có thể may áo từ vải vụn, nấu bữa cơm từ chút gạo cuối, đan khăn từ sợi len rối… nhưng tất cả đều chứa đựng tình yêu, sự tinh tế, sáng tạo và hy sinh vô điều kiện.
– Mẹ không chỉ là nghệ nhân của những việc làm nhỏ bé, mà còn là nghệ sĩ trong cách nuôi dưỡng tâm hồn con cái – bằng tình thương, bằng bao dung, bằng hi sinh lặng thầm.
Qua câu nói ấy, em càng thêm biết ơn mẹ và nhắc nhở bản thân cần trân trọng, yêu thương và sẻ chia với mẹ khi còn có thể.
