Đọc hiểu văn bản Chiều thu (Nguyễn Bình) | Đề đọc hiểu thi vào 10 THPT Lý Tự Trọng

Đề Đọc hiểu văn bản Chiều thu nằm trong bộ Đề Thi vào 10 trường THPT Lý Tự Trọng. Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.

Đọc đoạn ngữ liệu sau:

Chiều thu (Nguyễn Bính)

Thăm thẳm trời xanh lộng đáy hồ,
Mùi hoa thiên lý thoảng chiều thu.
Con cò bay lả trong câu hát,
Giấc trẻ say dài nhịp võng ru.

Lá thấp cành cao gió đuổi nhau,
Góc vườn rụng vội chiếc mo cau.
Trái na mở mắt, nhìn ngơ ngác,
Đàn kiến trường chinh tự thuở nào.

Lúa trổ đòng tơ, ngậm cốm non,
Lá dài vươn sắc lưỡi gươm con.
Tiếng chim mách lẻo cây hồng chín,
Điểm nhạt da trời những chấm son.

Hai cánh chia quân chiếm mặt gò,
Bê con đùa mẹ bú chưa no.
Cờ lau súng sậy giam chân địch,
Trận Điện Biên này lại thắng to.

Sông đỏ phù sa, nước lớn rồi,
Nhà bè khói bếp lững lờ trôi.
Đường mòn rộn bước chân về chợ,
Vú sữa đầy căng mặt yếm sồi.

Thong thả trăng non rựng cuối làng,
Giữa nhà cây lá bóng xiên ngang.
Chiều con, cặm cụi đôi ngày phép,
Ngồi bẻ đèn sao, phất giấy vàng.

(Nguyễn Bính, in trong tập “Đêm sáng sao” NXB Văn học, 1962)

Câu 1: Xác định đề tài của ngữ liệu trên.

Xem lời giải

Đề tài: Mùa thu

Miêu tả vẻ đẹp bình dị, thơ mộng và tràn đầy sức sống của làng quê Việt Nam vào một buổi chiều thu.

Câu 2. Tìm các từ láy được sử dụng trong ngữ liệu.

Xem lời giải

Các từ láy: thăm thẳm, lững lờ, ngơ ngác, cặm cụi, thong thả.

Câu 3: Hai câu thơ sau gợi cho em sự liên tưởng đến hình ảnh nào?

“Con cò bay lả trong câu hát,
Giấc trẻ say dài nhịp võng ru.”

Xem lời giải

Gợi liên tưởng đến hình ảnh tuổi thơ bình yên bên lời ru của mẹ hoặc bà, nơi có tiếng hát ru, cánh võng đưa và cánh cò gắn bó với đồng quê.

Câu 4: Chỉ ra và nêu tác dụng của các biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ sau:

“Lá thấp cành cao gió đuổi nhau,
Góc vườn rụng vội chiếc mo cau.
Trái na mở mắt, nhìn ngơ ngác,
Đàn kiến trường chinh tự thuở nào.”

Xem lời giải

Biện pháp tu từ: Nhân hóa (“gió đuổi nhau”, “trái na mở mắt, nhìn ngơ ngác”), ẩn dụ (“đàn kiến trường chinh”). Tác dụng: Gợi không khí sống động, giàu hình ảnh và cảm xúc của làng quê; tạo cảm giác thiên nhiên có hồn, gần gũi, hòa quyện với con người. Hình ảnh “đàn kiến trường chinh” là ẩn dụ cho sự cần cù, bền bỉ và kỷ luật.

Câu 5: Đoạn ngữ liệu trên đánh thức tình cảm nào trong em? (Viết câu trả lời bằng một đoạn văn khoảng 5 đến 7 dòng).

Xem lời giải

Bài thơ gợi lên trong em nỗi nhớ và tình yêu tha thiết với quê hương – nơi có tuổi thơ yên bình, có thiên nhiên trong trẻo và nhịp sống nông thôn gần gũi, nghĩa tình. Từng hình ảnh giản dị như hương hoa thiên lý, giấc ngủ trẻ thơ, ánh trăng cuối làng đều trở thành biểu tượng sống động của một quê hương tràn đầy yêu thương và ấm áp. Bài thơ giúp em thêm trân trọng những giá trị bình dị và sâu sắc của cuộc sống thôn quê.