Đọc hiểu bài thơ Dấu quê của Nguyễn Minh Khiêm | Đề Kiểm tra cuối Học kì 2 môn Văn lớp 12 Trường THPT Tân Hưng

Đề Đọc hiểu truyện Bàn tay của cha nằm trong bộ Đề Kiểm tra cuối Học kì 2 môn Văn lớp 12 Trường THPT Tân Hưng. Đề đọc hiểu bám sát chương trình học, có đáp án và thang chấm điểm chi tiết kèm theo ở bản word.

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Tự nhiên lại gọi tên làng

Như là đứa trẻ lạc đường gọi cha

Giật mình như vạc ăn xa

Qua đêm mới kịp nhận ra chân trời!

Bàn chân nhẫn Bắc, Nam rồi

Thương về cái cổng cóc ngồi dầm mưa,

Miếng cà nhai tự ngày xưa

Bây giờ nghe lại vẫn chưa hết giòn!

Nghe bao lời phẩn lời son

Rưng rưng lại ước mẹ còn… võng đưa…

Lời quê lắm nắng, nhiều mưa

Nắng mưa sao ngọt, cày bừa sao thơm!

Nhiều khi đói chả thèm cơm

Thèm lời chân thật được đơm cho đầy.

Đem mình làm cuộc trưng bày

Nhìn mình chỉ thấy mình đầy dấu quê.

Hồn như hạt cải, hạt kê

Gieo đi trăm ngả lại về làng xanh.

Câu thơ lạc chốn đô thành

Xin về ngọt với đất lành làng ơi!

(Dấu quê, Nguyễn Minh Khiêm, Theo Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm, NXB Văn học, 2024, tr.339)

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản trên. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Xem lời giải

− Thể thơ: Lục bát − thể thơ của dân tộc

− Dấu hiệu: Số chữ của câu thơ trên là sáu và câu dưới là tám

− Nhân vật trữ tình: Là chính tác giả

Câu 2. Tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả cuộc sống nơi làng quê được thể hiện trong bài thơ.

Xem lời giải

Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả cuộc sống nơi làng quê:

+ Cái cổng cóc ngồi dầm mưa

+ Miếng cà

+ Võng đưa

+ Nắng mưa, cày bừa

+ Bữa cơm

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ hoán dụ trong câu thơ sau:

Hồn như hạt cải, hạt kê

Gieo đi trăm ngả lại về làng xanh.

Xem lời giải

− Biện pháp tu từ: Hoán dụ (“hạt cải, hạt kê”)

− Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu, làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt

+ “hạt cải, hạt kê” là ẩn dụ cho những con người nhỏ bé, giản dị với khát vọng trở về nguồn cội, với quê hương. Dù có đi xa nhưng lòng họ vẫn luôn “ngả về làng xanh” − nơi có quê hương, bạn bè và mẹ cha cùng những kí ức tuyệt đẹp của họ.

Câu 4. Nêu cảm nhận của em những dòng thơ sau:

Đem mình làm cuộc trưng bày

Nhìn mình chỉ thấy mình đầy dấu quê.

Xem lời giải

Câu thơ này cho thấy được dù chúng ta bước ra khỏi làng quê để trải nghiệm cuộc đời, đã chai sạn với những thử thách trong cuộc đời thì thứ in đậm và tạo nên nét riêng của mỗi con người chúng ta là “dấu quê”. “Dấu quê” của mỗi người có thể giống nhau (bởi có những người cùng quê) nhưng nó sẽ không bao giờ phai nhạt.

Câu 5. Từ văn bản, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về vai trò của quê hương đối với mỗi người. (Trình bày khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Quê hương có vai trò vô cùng quan trọng với cuộc đời của mỗi con người. Quê hương bao bọc, nuôi dưỡng chúng ta từ khi sinh ra cho tới khi trưởng thành. Quê hương còn ôm ấp, lưu giữ biết bao kỉ niệm cũng như hoài bão, ước mơ của các thế hệ con cháu. Dù sau này có thành đạt, có đi xa đến đâu nhưng quê hương vẫn là điều gì đó ám ảnh, in dấu cũng như tồn tại mãi như một phần máu thịt của chúng ta. Có lẽ chính vì vậy mà tác giả lại để tên tác phẩm là “Dấu quê”.